Hanna Chmielecka opowiada o swojej mamie Helenie, która w 1942 zdecydowała się przyjąć pod swój dach młodą Żydówkę Dorę Frankenberg z Radziejowa. Dziewczyna mieszkała dwa lata w gospodarstwie Chmieleckich w Woli Wapowskiej koło Kruszwicy, nieopodal ukrywał się jej brat Jakub. W 1944 wzmogły się obławy ze strony Niemców, więc Helena Chmielecka zdecydowała, aby Dorę przekazać komuś innemu. Niestety łącznik się nie zgłosił, a przestraszona dziewczyna ukryła się z bratem w stogu siana. Tam znaleźli ich Niemcy. Młodzi Żydzi najprawdopodobniej wskutek tortur zeznali Niemcom, że pomagała im Helena Chmielecka. Kobietę aresztowano i umieszczono w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück. Tam zmarła w niejasnych okolicznościach w grudniu 1944.
[00:00:04] Autoprezentacja boh., w czasie okupacji jej rodzina została wysiedlona z Woli Wapowskiej do Skotnik.
[00:00:22] Prezentacja fotografii matki Heleny Chmieleckiej oraz ojca Teofila Chmieleckiego, przedstawienie rodzeństwa [zdjęcia]. W czasie okupacji matka, która nie miała nogi, zajmowała się dziećmi, a ojciec pracował w majątku. Znajoma, która potem była w Ravensbrück razem z matką, przysłała do niej Żydówkę – ukrywanie dziewczyny, Dory Frankenberg, przez dwa lata. Gdy ktoś pukał do drzwi, dziewczyna chowała się, pewnego dnia boh. zapukała i została ukarana. W tamtym czasie nie wiedziała, że Dora jest Żydówką, starsze rodzeństwo wiedziało. [+]
[00:03:28] Dora mieszkała w pokoju babci. Była tam też skrytka. Dziewczyna chowała się, gdy ktoś obcy przychodził do domu. Miała starszego brata, który ukrywał się w pobliskiej stodole. Dora przynosiła mu jedzenie, widział to brat boh. Gdy matka przyjęła ją do domu, ojciec oficjalnie o tym nie wiedział. Dowiedziano się, że Niemcy planują rewizję we wsi. Matka wysłała Dorę w kierunku Radziejowa, poszła z nią dwójka starszego rodzeństwa. Dora schowała się w stogu, Niemcy ją znaleźli i zmusili do mówienia.
[00:05:50] Nocą do domu przyjechało dwóch gestapowców, którzy aresztowali matkę. Boh. i siostra widziały to spod pierzyny. Rodzice siedzieli na łóżku – wymierzenie broni w matkę, reakcja ojca. Pożegnanie matki z dziećmi. Wszyscy płakali, a boh., która nie rozumiała tej sytuacji udawała, że płacze. Irena i Henryk, starsze rodzeństwo, odprowadzili matkę do przystanku wąskotorówki. [+]
[00:07:48] Matka trafiła do więzienia w Inowrocławiu, potem w Łodzi [w tle zdjęcia i dokumenty]. 14 czerwca 1944 została zapisana jako więźniarka obozu w Ravensbrück [wzruszenie].
more...
less
Pilecki Institute Library in Warsaw
ul. Sienna 82
Mon - Fri 8:00 - 16:00
(+48) 22 182 24 75
Reading Room of the Augustów Branch of the Pilecki Institute
ul. 3 Maja 16
Tue, Thu 09:00 - 16:00
(+48) 502 461 075
Berlin Branch of the Pilecki Institute
Pariser Platz 4a
Tue - Fri 10:30 - 17:30
(+49) 30 275 78 955
New York Branch of the Pilecki Institute
92 Greenwich Street
Mon - Fri 10:00 - 16:00
(+1) 917 655 9918
This page uses 'cookies'. More information
In the Pilecki Institute Archives we gather and make available digital versions of various documents. All of them describe the fates of Polish citizens who experienced two totalitarianisms – the German and the Soviet – in the 20th century. We acquire digital copies of documents held by numerous domestic and foreign institutions: the Bundesarchiv, the United Nations Archives, the British National Archives and the Polish State Archives. In this way we are building a knowledge base and a hub for comprehensive research on the Second World War and the dual occupation of Poland – for scholars, journalists, people of culture, families of the victims and witnesses to the crimes, as well as all history enthusiasts.
Our website archiwum.instytutpileckiego.pl presents a complete collections catalog. They can be easily navigated thanks to the full-text search engine and descriptions attached to all items. Access to the content is possible only at the reading rooms of the Pilecki Institute’s Library in Warsaw and Berlin, where our employees help with general inquiries regarding the collections, help users navigate our online catalogs, and enable access to materials subject to availability restrictions.
Some documents, such as those from the Bundesarchiv or the KARTA Center, are subject to restrictions resulting from agreements between the Institute and the transferring institutions. After arriving at the Library, visitors must sign relevant declarations granting access to documents exclusively on site. Information on access restrictions is included in the Library’s regulations. Before the visit, we encourage you to familiarize yourself with the scope and structure of our archival, library and audio-visual resources, as well as with the visiting rules and regulations concerning the use of the collections.
Everyone interested in using our collections is invited to the Pilecki Institute Library in Warsaw and the Reading Rooms of the Augustów, Berlin and New York Branches. Their contact details can be found here. Remote access to some materials from the Pilecki Institute Archives is also possible. We also ask that you read the rules for visiting and accessing the collections in advance.
Please read the privacy policy. Using the website is a declaration of an acceptance of its terms.